Reflections for the homily of Maundy Thursday (02/04/2026) by Br. Oliver Munis
आज्ञा गुरुवार
दिनांक: ०२/०४/२०२६
पहिले वाचन: निर्गम
१२:१-८,११-१४.
दुसरे वाचन: १ करिंथ.११:२३-२६.
शुभवर्तमान: योहान
१३:१-१५.
प्रस्तावना
ख्रिस्ताठायी जमलेल्या माझ्या प्रिय बंधू
भगिनींनो, आज देऊळमाता आज्ञा गुरुवार किंवा पवित्र
गुरुवार साजरा करत आहे. आजच्या या अत्यंत पवित्र दिवशी प्रभू येशूने स्थापन
केलेल्या 'परमप्रसाद'
आणि 'धर्मगुरुपद' या दोन महान संस्कारांची आठवण करून देते.
प्रभू येशूने आज आपल्या शिष्यांचे पाय धुवून नम्रतेचे आणि सेवेचे उदाहरण जगासमोर
ठेवले.
आपल्या भारतीय समाजात, जात,
धर्म आणि
पैशावरून अनेक अडचणी झाल्या आहेत. परंतु आज आपण पाहतो की, येशू आपले बाह्य कपडे बाजूला ठेवतो.
कमरेला रुमाल बांधतो आणि एका दासासारखा खाली वाकून शिष्यांचे पाय धुतो. ही खऱ्या
अर्थाने एक फार मोठी आणि शांत क्रांती आहे. खरा अधिकार आणि मोठेपण सेवेत दडलेले
असते, हेच येशू ह्यातून शिकवतो. प्रभू आपल्याला
त्याचे शरीर आणि रक्त अन्नाच्या रूपात देतो. आणि त्याच वेळी समाजातील सर्वात
तळागाळातील लोकांची सेवा करण्याचा धडाही देतो. आज जेव्हा आपण पवित्र मिस्सा
बलिदानात सहभागी होतो, तेव्हा आपण हे लक्षात ठेवले पाहिजे की
प्रभूची वेदी केवळ देवळातच नाही. ती आपल्या आजूबाजूच्या झोपडपट्ट्यांमध्ये आणि
उपेक्षित लोकांच्या जीवनातही विस्तारलेली आहे. आपली भक्ती तेव्हाच पूर्ण होते, जेव्हा ती आपल्या गरीब बांधवांबद्दलच्या
न्याय आणि निस्वार्थ सेवेत दिसून येते.
मनन चिंतन
संत मदर तेरेसा यांच्या जीवनातील एक
अतिशय हृदयस्पर्शी सत्य घटना आहे. एकदा कोलकात्याच्या रस्त्यावर त्यांना एक अत्यंत
आजारी आणि मरणासन्न अवस्थेतील माणूस सापडला. त्याच्या शरीराला कीड लागली होती आणि
अतिशय दुर्गंधी येत होती. मदर तेरेसांनी त्याला उचलून आपल्या आश्रमात आणले.
कोणाचीही मदत न घेता त्यांनी स्वतः त्याचे कपडे काढले आणि त्याचे शरीर स्वच्छ
धुवून काढले. जेव्हा एक पत्रकार हे पाहत होता,
तेव्हा तो
म्हणाला, "मला दहा लाख रुपये दिले तरी मी हे
घाणेरडे काम करणार नाही." त्यावर मदर तेरेसा हसून म्हणाल्या, "दहा लाख रुपयांसाठी मीसुद्धा हे करणार
नाही. पण ख्रिस्ताच्या प्रेमासाठी मी हे आनंदाने करते, कारण या गरिबामध्ये मला साक्षात माझा
प्रभू येशू दिसतो." हाच खऱ्या अर्थाने आजच्या काळातील 'पाय धुण्याचा विधी' आहे.
ही घटना आजच्या तिन्ही वाचनांचा खरा अर्थ
आपल्यासमोर उलगडून दाखवते. पहिल्या वाचनात,
इस्रायली
लोकांनी इजिप्तच्या गुलामगिरीतून मुक्त होण्यापूर्वी एकत्र मिळून 'पास्काचा कोकरा' खाल्ला. मुक्तीचा हा प्रवास एकाकी नव्हता, तर तो एकमेकांना सोबत घेऊन जाण्याचा
होता. येशू हा आपला खरा 'पास्काचा कोकरा' आहे,
ज्याने
आपल्याला पापाच्या आणि अहंकाराच्या गुलामगिरीतून मुक्त केले आहे.
दुसऱ्या वाचनात, संत पौल आपल्याला येशूच्या शेवटच्या
भोजनाची आठवण करून देतो. येशूने भाकर मोडली आणि म्हटले, "हे माझे शरीर आहे, जे तुमच्यासाठी दिले जात आहे."
परमप्रसाद ग्रहण करणे म्हणजे केवळ प्रभूची भाकर खाणे नव्हे. याचा अर्थ आहे
येशूसारखे आपले जीवन इतरांसाठी 'मोडणे'. जेव्हा आपण आपला वेळ आणि आपली संपत्ती
गरिबांसाठी खर्च करतो, तेव्हाच आपण खऱ्या अर्थाने परमप्रसाद
ग्रहण करत असतो.
आणि म्हणूनच आजच्या शुभवर्तमानात, येशू आपल्या शिष्यांचे पाय धुतो. "जसे
मी तुमच्यासाठी केले आहे, तसे तुम्हीही करावे," अशी तो स्पष्ट आज्ञा देतो. येशूने हे काम
आपल्या पहिल्या धर्मगुरूंसाठी, म्हणजेच
प्रेषितांसाठी केले. यातून त्याने हे दाखवून दिले की, धर्मसभेत (Church) मोठेपणा आणि अधिकार म्हणजे सत्ता गाजवणे
नाही, तर दुसऱ्याचा दास बनून सेवा करणे आहे.
आजच्या दिवशी आपण आपल्या सर्व धर्मगुरूंसाठी (Priests)
विशेष
प्रार्थना केली पाहिजे, जेणेकरून त्यांनाही प्रभू येशूसारखे 'सेवकाचे हृदय' लाभावे.
आपल्या भारतीय समाजात या आज्ञेचा अर्थ
खूप खोल आहे. आपण अशा समाजात राहतो जिथे एखाद्याला स्पर्श केल्यानेही लोक स्वतःला
अशुद्ध मानतात. कोण लहान आणि कोण मोठा,
हे आपण
जन्मावरून ठरवतो. जोपर्यंत आपण गरिबांच्या आणि उपेक्षितांच्या जवळ जात नाही, तोवर तुम्ही माझे खरे शिष्य होऊ शकत
नाही. असीसीकर संत फ्रान्सिस यांनी कुष्ठरोग्यांच्या वसाहतीत जाऊन त्यांच्या जखमा
स्वतःच्या हातांनी धुतल्या.
माझ्या प्रिय बंधू-भगिनींनो, आज आपण जेव्हा एकमेकांचे पाय धुण्याच्या
विधीत सामील होऊ, तेव्हा स्वतःला एक प्रश्न नक्की
विचारूया: "मी खऱ्या आयुष्यात कोणाचे पाय धुण्यास तयार आहे?" याचा अर्थ प्रत्यक्ष पाय धुणे असा नाही.
पण काय आपण आपल्या आजूबाजूच्या लोकांचा आदर करतो?
आपल्या सोसायटीचा वॉचमन, आपल्या घरात काम करणारी मदतनीस (कामवाली
बाई), रस्ता झाडणारा सफाई कामगार, किंवा आपल्या कुटुंबातील अशी एखादी
व्यक्ती जिच्याशी आपले अनेक वर्षांपासून बोलणे नाही... या सर्वांचा आपण खऱ्या
अर्थाने सन्मान करतो का?
आजपासून सर्वांना आदराने, प्रेमाने आणि समानतेने वागवणे, हाच आपला खरा 'पाय धुण्याचा विधी' ठरेल. आपण जो 'परमप्रसाद'
आज ग्रहण
करू, तो आपल्याला असा आपला अहंकार विसरून
निस्वार्थ सेवा करण्याची ताकद देवो.
विश्वासू लोकांच्या प्रार्थना
प्रतिसाद: “हे ख्रिस्ता तुझ्याप्रमाणे चांगले
सेवाकार्य करण्यासाठी आम्हांला तुझी प्रेरणा आणि शक्ती दे.”
१. आपल्या
ख्रिस्तसभेची धुरा वाहणारे आपले पोप, सर्व बिशप्स व
सर्व धर्मगुरू आज धर्मगुरूपदाचा सोहळा साजरा करीत आहेत. प्रभू येशूप्रमाणे चांगले
सेवाकार्य करण्याची प्रेरणा आणि शक्ती सर्व धर्मगुरूंना मिळावी म्हणून आपण
प्रभूकडे प्रार्थना करू या.
२. पवित्र
मिस्साबलिदानास आपल्या कुटुंबात महत्त्वाचे स्थान मिळावे व पवित्र ख्रिस्तशरीरात
मिळणाऱ्या येशूच्या कृपेचा व शांतीचा अनुभव आपणास यावा म्हणून आपण प्रभूकडे
प्रार्थना करू या.
३. आपल्या
धर्मग्रामातील धर्मगुरूंना त्यांच्या धार्मिक कार्यात येशूची प्रेरणा, कृपा आणि शक्ती मिळावी, त्याचप्रमाणे जे
धर्मगुरू आजारी व वयस्कर आहेत त्यांना चांगले आरोग्य लाभावे म्हणून आपण प्रभूकडे
प्रार्थना करू या.
४. या
प्रायश्चित काळातील शेवटच्या दिवसात आपण पूर्ण मनाने व अं:तकरणाने परमेश्वराकडे
वळून आपल्या जीवनाद्वारे प्रेम व सेवा ही ख्रिस्ताची मुल्ये आपल्या कुटुंबात, समाजात पसरावी म्हणून आपण प्रभूकडे प्रार्थना करू या.
५. जगात
शांतीचे व प्रेमाचे वातावरण स्थापित ह्वावे, सर्वांनी सेवामय
जीवन जागून इतरांच्या जीवनात आनंद आणावा म्हणून प्रार्थना करूया.
६. आता आपण
थोडावेळ शांत राहून आपल्या वैयक्तिक गरजांसाठी आपण प्रभूकडे प्रार्थना करूया.