Reflections for the Homily of Solemnity of All Saint (01-11-2026) By Br. Saurav Patil
सामान्य काळातील एकतिसावा रविवार
आज आपण सर्व संतांचा सण साजरा करीत आहोत. आजची उपासना
आपल्याला पवित्र जीवन जगण्याचा, देवावर
दृढ विश्वास ठेवण्याचा आणि ख्रिस्ताच्या शिकवणुकीनुसार संतत्वाच्या मार्गावर चालण्याचा
संदेश देते.
पहिल्या वाचनात प्रकटीकरण ग्रंथामध्ये संत योहान स्वर्गातील
असंख्य लोकांचा समूह पाहतो. हे लोक आपल्या दृढ विश्वासाने आणि निष्ठेने देवाच्या सान्निध्यात
पोहोचले आहेत. हे वाचन आपल्याला स्वर्गीय जीवनाची आशा देते. दुसऱ्या वाचनात संत योहान
आपल्याला सांगतो की, आपण देवाची मुले आहोत. देवाचे आपल्यावरील
प्रेम महान आहे. म्हणून आपणही आपले जीवन शुद्ध आणि पवित्र बनवण्याचा प्रयत्न केला पाहिजे.
आजच्या शुभवर्तमानात येशू धन्यवचनांद्वारे खऱ्या आनंदाचा मार्ग दाखवतो. गरीब,
नम्र, दयाळू, शुद्ध अंतःकरणाचे
आणि शांती निर्माण करणारे लोक धन्य आहेत, असे येशू सांगतो. या
गुणांचा आपल्या जीवनात स्वीकार करणे हाच संतत्वाचा खरा मार्ग आहे.
म्हणून, या पवित्र मिस्साबलिदानामध्ये सहभागी होत असताना, आपण
आपल्या जीवनाचे आत्मपरीक्षण करूया. संतांच्या जीवनातून प्रेरणा घेऊन प्रेम,
क्षमा, नम्रता आणि सेवाभावाने जीवन जगण्याची,
तसेच संतत्वाच्या मार्गावर चालण्याची कृपा आपण प्रभूकडे मागूया.
मनन चिंतन:
आज आपण सर्व संतांचा सण साजरा करीत आहोत. जेव्हा आपण संतांचा विचार करतो, तेव्हा आपल्या डोळ्यांसमोर संत फ्रान्सिस असिसीचे, संत मदर तेरेसा, संत पाद्रे पिओ, संत ऑगस्टीन यांसारख्या महान संतांची प्रतिमा उभी राहते. आपण विचार करतो की हे संत किती महान होते, किती प्रार्थना करीत होते, किती त्यागमय होते आणि किती पवित्र जीवन जगले! पण कधी कधी आपल्या मनात एक प्रश्न निर्माण होतो: “संत होणे हे फक्त काही निवडक लोकांसाठीच आहे का? माझ्यासारख्या सामान्य माणसाला संत होता येईल का?” कारण आपल्यामध्ये अनेक उणीवा आहेत, आपल्याला राग येतो, कधी आपण दुसऱ्यांचा मत्सर करतो, कधी दुसऱ्यांबद्दल वाईट बोलतो, तर कधी प्रार्थनेमध्येही आपले मन लागत नाही. अशा वेळी आपण विचार करतो की संतत्वाचा मार्ग आपल्यासाठी नाही. परंतु आजचा पवित्र सण आपल्याला एक सुंदर सत्य सांगते, संत हे वेगळ्या जगातून आलेले लोक नाहीत; तर सामान्य जीवन जगताना देवाच्या कृपेला प्रतिसाद देऊन पवित्र बनलेले लोक आहेत. संतत्व म्हणजे कधीही चूक न करणे नव्हे, तर आपल्या चुका ओळखून पश्चात्ताप करणे, देवाच्या दयेला स्वीकारणे आणि पुन्हा नव्या उत्साहाने त्याच्या मार्गावर चालणे होय. म्हणून आजचा प्रश्न एवढाच नाही की आपण संतांचा आदर करतो का, तर खरा प्रश्न असा आहे की आपण स्वतः संत होण्याची इच्छा बाळगतो का?
आजच्या दुसऱ्या वाचनात संत योहान आपल्याला एक अत्यंत सुंदर सत्य सांगतो: “पित्याने आपल्यावर किती महान प्रीती केली आहे की आपण देवाची मुले बनावे; आणि आपण तसे आहोतही.” या शब्दांमध्ये आपल्या ख्रिस्ती जीवनाचा पाया दडलेला आहे. आपण देवाची मुले आहोत. आपण काही महान कार्य केले म्हणून देव आपल्यावर प्रेम करतो असे नाही, तर तो आपल्यावर प्रेम करतो म्हणून आपल्याला त्याच्या कृपेने पवित्र जीवन जगण्याचे आमंत्रण मिळते. आजच्या जगात माणसाची किंमत अनेकदा त्याच्या पैशावर, शिक्षणावर, पदावर, यशावर आणि प्रसिद्धीवर ठरवली जाते. एखाद्या व्यक्तीकडे पैसा असेल, तर लोक तिला महत्त्व देतात; एखाद्याला चांगले पद मिळाले, तर त्याचा आदर केला जातो. परंतु देवाच्या दृष्टीने आपली खरी ओळख ही आहे की आपण त्याची प्रिय मुले आहोत. संत योहान पुढे सांगतात की आपण पुढे कसे होऊ हे अद्याप प्रकट झालेले नाही; परंतु ख्रिस्त प्रकट होईल तेव्हा आपण त्याच्यासारखे होऊ, कारण आपण त्याला जसा आहे तसे पाहू. याचा अर्थ असा की आपले ख्रिस्ती जीवन ही पवित्रतेच्या दिशेने चालणारी यात्रा आहे. आज आपण पूर्णपणे पवित्र झालेलो नसलो, तरी देवाची कृपा आपल्याला दररोज अधिकाधिक ख्रिस्तासारखे बनविण्यासाठी कार्य करीत असते. एका लहान मुलाला चालायला शिकताना पाहा. तो पहिले पाऊल टाकतो, कधी पडतो, पुन्हा उठतो आणि पुन्हा चालण्याचा प्रयत्न करतो. त्याचे आई-वडील त्याला म्हणत नाहीत की, “तू पडलास, म्हणून आता चालण्याचा प्रयत्न करू नकोस.” उलट ते त्याला प्रोत्साहन देतात. त्याचप्रमाणे, आपल्या आध्यात्मिक जीवनातही आपण कधी चुकतो, कधी पापात पडतो आणि कधी निराश होतो. पण आपण आपल्या पापाचे समर्थन करू नये; त्याऐवजी पश्चात्ताप करून देवाच्या दयेकडे वळले पाहिजे. म्हणून आपण हे लक्षात ठेवले पाहिजे की देवाचे प्रेम मिळविण्यासाठी आपण संत होत नाही, तर देवाने आपल्यावर केलेल्या प्रेमाला प्रतिसाद देताना आपण संत बनत जातो.
आजच्या शुभवर्तमानाकडे वळू या. संत मत्तय आपल्याला सांगतात की प्रभू येशू डोंगरावर गेला, बसला आणि आपल्या शिष्यांना शिकवू लागला. त्याने दिलेली शिकवण म्हणजेच धन्यवचने. प्रभू
येशूच्या दोन वाचनावर मनन चिंतन करूया.
येशू म्हणतो, “धन्य ते जे आत्म्याने दीन आहेत.” आत्म्याने दीन असणे म्हणजे स्वतःला कमी लेखणे किंवा स्वतःच्या क्षमतांचा तिरस्कार करणे नव्हे. तर आपल्या जीवनात देवाची गरज ओळखणे, नम्र राहणे आणि सर्व काही देवाच्या कृपेची देणगी आहे हे स्वीकारणे होय. काही लोकांकडे भरपूर पैसा, ज्ञान आणि अधिकार असतो; परंतु त्यांना देवाची किंवा दुसऱ्या माणसाची गरजच नाही असे वाटते. दुसरीकडे, काही लोकांकडे फारसे भौतिक साधन नसते, तरी ते देवावर विश्वास ठेवतात, जे आहे त्याबद्दल कृतज्ञ असतात आणि इतरांना मदत करतात. खरा प्रश्न आपल्याकडे किती आहे हा नाही, तर आपल्या हृदयावर कोणाचे राज्य आहे हा आहे. आपण संपत्तीचा उपयोग इतरांच्या भल्यासाठी करतो की संपत्तीच आपल्यावर राज्य करते? आपण आपल्या ज्ञानाचा उपयोग इतरांना मदत करण्यासाठी करतो की दुसऱ्यांना कमी लेखण्यासाठी? आपण आपल्या पदाचा उपयोग सेवा करण्यासाठी करतो की स्वतःचा मोठेपणा दाखविण्यासाठी? आत्म्याने दीन असलेली व्यक्ती म्हणते, “प्रभू, माझ्या जीवनाचा केंद्रबिंदू तू आहेस. माझ्याकडे जे काही आहे, ते तुझी देणगी आहे.” अशी नम्रता आपल्याला देवाच्या जवळ घेऊन जाते.
येशू पुढे म्हणतो, “धन्य ते जे दयाळू आहेत, कारण त्यांच्यावर दया केली जाईल.” दया करणे सोपे वाटते, पण प्रत्यक्ष जीवनात दया दाखविणे अनेकदा कठीण असते. एखाद्याने आपला अपमान केला, तर त्याला लगेच उलट उत्तर द्यावेसे वाटते. कोणीतरी चूक केली, तर त्याची चूक सर्वांसमोर सांगावीशी वाटते. कोणीतरी आपल्यापेक्षा पुढे गेले, तर त्याच्याबद्दल मत्सर वाटू शकतो. परंतु येशू आपल्याला वेगळा मार्ग दाखवतो. दयाळूपणा म्हणजे वाईट गोष्टींकडे दुर्लक्ष करणे नव्हे किंवा अन्यायाला समर्थन देणे नव्हे. तर सत्य आणि न्याय कायम ठेवूनही दुसऱ्या व्यक्तीच्या प्रतिष्ठेचा आदर करणे, तिला सुधारण्याची संधी देणे आणि तिच्या भल्यासाठी प्रयत्न करणे होय. उधळ्या पुत्राच्या दाखल्यातील पित्याला आठवा. त्याच्या मुलाने चुकीचे निर्णय घेतले होते; तरी मुलगा परत आला तेव्हा पित्याने त्याचे स्वागत केले. पित्याने मुलाच्या चुका योग्य ठरवल्या नाहीत, परंतु त्याच्यासाठी क्षमेचा आणि नव्या सुरुवातीचा मार्ग खुला केला. आपल्या जीवनातही अशी दया आवश्यक आहे. आपण एखाद्याची चूक सुधारताना त्याचा अपमान करतो का? आपण दुसऱ्यांबद्दल निंदा आणि चुगली करतो का? आपल्यामुळे एखाद्या व्यक्तीला देवाच्या प्रेमाचा अनुभव येतो की ती व्यक्ती आपल्यापासून दूर जाते? कधी कधी संतत्वाची सुरुवात एखाद्याला क्षमा करण्यापासून, एखाद्याचे दुःख शांतपणे ऐकून घेण्यापासून किंवा कोणाची चूक प्रेमाने समजावून सांगण्यापासून होते. आपण संपूर्ण जग बदलू शकणार नाही; पण आपल्या समोर उभ्या असलेल्या एका व्यक्तीशी वागण्याची पद्धत ख्रिस्ताच्या प्रेमाने बदलू शकतो.
प्रिय बंधूंनो आणि भगिनींनो, आजच्या या सणाचा विचार करताना आपण स्वतःला एक प्रश्न विचारला पाहिजे: सामान्य माणसाला संत होता येते का? याचे उत्तर निश्चितपणे होय असे आहे. संतत्वासाठी प्रत्येकाने चमत्कार करणे आवश्यक नाही. प्रत्येकाने मोठे प्रवचन देणे किंवा जगभर प्रसिद्ध होणेही आवश्यक नाही. संतत्व अनेकदा अगदी साध्या गोष्टींमध्ये प्रकट होते. एक आई आपल्या मुलांची प्रेमाने काळजी घेते; एक वडील प्रामाणिकपणे कुटुंबाचे पालनपोषण करतात; एक विद्यार्थी प्रामाणिकपणे अभ्यास करतो; एक शिक्षक विद्यार्थ्यांना केवळ ज्ञानच देत नाही, तर चांगला माणूस होण्यासाठी मदत करतो; एक धार्मिक व्यक्ती प्रसिद्धीसाठी नव्हे, तर देवावरील प्रेमामुळे सेवा करते; एखादा माणूस दुसऱ्याच्या दुःखात सहभागी होतो. या सर्व गोष्टींमध्ये संतत्वाचे बीज असू शकते, जेंव्हा आपण संत फ्रान्सिस असिसी यांचा विचार करतो, तेव्हा त्यांची गरिबी, नम्रता, सृष्टीवरील प्रेम आणि ख्रिस्ताशी असलेले नाते आपल्याला प्रेरणा देते. आपण संत मदर तेरेसा यांचा विचार करतो, तेव्हा गरिबांमध्ये आणि दुःखी व्यक्तींमध्ये ख्रिस्ताला पाहण्याची त्यांची वृत्ती आपल्याला शिकवते. आपण या संतांचे केवळ कौतुक करून थांबायचे नाही, तर त्यांच्या जीवनातून प्रेरणा घेऊन आपल्या जीवनात ख्रिस्ताला स्थान द्यायचे आहे. संतत्व म्हणजे दुसऱ्यासारखे दिसणे नव्हे; तर आपल्या स्वतःच्या जीवनात ख्रिस्तासारखे बनत जाणे होय. म्हणून आज आपण केवळ “सर्व संतांनो, आमच्यासाठी प्रार्थना करा” एवढेच म्हणू नये, तर “प्रभू, मला देखील पवित्र जीवन जगण्याची कृपा दे” अशी प्रार्थना करू या.
विश्वासू लोकांच्या प्रार्थना
प्रतिसाद: हे
प्रेमळ परमेश्वरा आमची प्रार्थना ऐक.
१. आपले परमगुरु लियो, सर्व
बिशप्स, धर्मगुरू व व्रतस्थ यांना देवाचे वचन अधिकारवाणीने
सांगता यावे त्यासाठी त्यांनी चिंतन करावे म्हणून आपण प्रभू चरणी प्रार्थना
करूया.
२. संतांचा आशीर्वाद आपल्या सर्वावर येऊन आपण आपले जीवन
पवित्र, शुद्ध, करून वाईट
जीवन सोडावे व नम्रतेचे जीवन जगण्यास आपणास कृपा मिळावी म्हणून परमेश्वराकडे
विनवणी करूया.
३. आपल्या पॅरिशमधील जे लोक आजारी आहेत, त्रासात आहेत, दुःखात आहेत, जीवनाला
कंटाळलेले आहेत अशा सर्व लोकांवर प्रभूचा आशीर्वाद यावा आणि त्यांना लवकरात लवकर
या सर्व त्रासातून मुक्तता मिळावी व नवीन जीवन जगण्याचा मार्ग दिसावा म्हणून आपण
परमेश्वराकडे प्रार्थना करूया.
४. आपल्या देशातील धार्मिक, राजकीय
व सामाजिक प्रश्नावर सखोल चिंतन व्हावे विधायक मार्ग शोधण्यासाठी सर्वस्तरावर
चांगला सुसंवाद घडावा म्हणून आपण प्रभू चरणी प्रार्थना करूया.
५. आपण प्रत्येक जण देवाची मुले आहोत ह्याचे स्मरण करून
आणि त्याप्रमाणे सतत एक सुंदर जीवन जगण्याचा प्रयत्न आपल्याकडून व्हावा म्हणून
आपल्या परमेश्वराकडे प्रार्थना करूया.
६. आपण आपल्या वैतिक, कौटुंबिक आणि सामाजिक हेतूंसाठी थोडा
वेळ शांत राहून प्रार्थना करूया.
