Reflections for the homily on Seventh Sunday In Ordinary Time (23/02/2020) by Dn. Rahul Rodrigues.

सामान्य काळातील सातवा रविवार

दिनांक: २३/०२/२०२०

पहिले वाचन: लेवीय १९: १-२,१७-१८

दुसरे वाचन: १ करिंथकरांस ३: १६-२३

शुभवर्तमान: मत्तय: ५: ३८- ४८

प्रस्तावना:

            आज आपण सामान्य काळातील सातवा रविवार साजरा करीत आहोत. आजची उपासना आपणास शेजारीप्रिती व शत्रूप्रिती याविषयी शिकवण देत असून आपल्या स्वर्गीय पित्याप्रमाणे परिपूर्ण होण्यास आमंत्रण देत आहे.

            लेवीयच्या पहिल्या वाचनात परमेश्वर म्हणतो, की आपल्या शेजाऱ्यावर प्रिती करा व एक पावित्र्याचे जीवन जगा. तर दुसऱ्या वाचनात संत पौल करिंथकरांस लिहिलेल्या पहिक्या पहिल्या पत्रात म्हणतो, आपले शरीर हे देवाचे पवित्र मंदिर आहे. पुढे शुभवर्तमानात पर्वतावरील प्रवचनात प्रभू येशू शेजारीप्रिती व शत्रूप्रिती याविषयी बोध करत आहे. तसेच आपल्या वैऱ्यावर प्रिती करावयास व जे तुमचा छळ करतात त्यांच्यासाठी प्रार्थना करण्यास सांगत आहे.

       आपणही येशू प्रमाणे प्रेम व क्षमा करण्यास शिकावे व पवित्र आत्म्याचे मंदिर बनून आपल्या पित्याप्रमाणे परिपूर्ण बनावे म्हणून लागणारी कृपा व शक्ती या पवित्र मिस्साबालीदानामध्ये मागूया.

सम्यक विवरण

पहिले वाचन: लेवीय १९: १-२,१७-१८

            मोशे इस्रायली जनतेस पावित्र्य व न्याय हयासंबंधीचे नियम सांगत आहे. इस्रायली जनतेने पावित्र्याचे व शुद्धतेचे जीवन जगले पाहिजे व हे जीवन जगण्यास खुद्द परमेश्वर स्वतःचे उदाहरण सादर करीत आहे. परमेश्वर म्हणतो, “तुम्ही पवित्र असावे कारण मी तुमचा परमेश्वर पवित्र आहे.”

         मोशेच्याकाळी तेथे अनेक जाती-जमातीचे लोक होते. त्यांचा एक नियम होता, कुणी आपल्या कुटुंबातील एखाद्या व्यक्तीचा खून केला तर त्या व्यक्तीलाच नाही तर त्या व्यक्तीच्या संपूर्ण कुटुंबाला जीवे मारले जात असे. नंतर त्यामध्ये नवीन नियम आला की, फक्त त्याच व्यक्तीला मारावे. इस्रायली लोकसुद्धा या नियमास अपवाद नव्हते. परंतु मोशेने त्यांना नवीन नियम किंवा शिकवण दिली. आपल्या मनात आपल्या भावाचा द्वेष बाळगू नको किंवा आपल्या भावाबद्दल कोणाचा दावा धरू नको. कारण सूड भावनेने पवित्रतेचे जीवन जगण्यास कठीण आहे. मोशे आपल्या लोकांस एक नवीन आज्ञा देत आहे. आपल्या शेजाऱ्यावर स्वतः प्रमाणे प्रेम करा. परमेश्वर आपल्या प्रजेस इतरांपेक्षा अलग बनण्यास सांगत आहे. जेणेकरून जेव्हा इतर लोक इस्रायली लोकांकडे पाहतील, त्यांच्यातील बदल अनुभवतील, तेव्हा ते आपले दगडाचे देव बाजूला सारून जिवंत देवाकडे परत येतील.

दुसरे वाचन: १ करिंथकरांस ३: १६-२३

          पौल करिंथकरांस पहिल्या पत्रात म्हणतो, परमेश्‍वराचे विचार हे माणसाच्या विचारापेक्षा अलग आहेत. जगाचे ज्ञान हे देवाच्या ठायी मूर्खपणा आहे. परंतु जे जगाच्या दृष्टिकोनातून मूर्खपणा आहे ते परमेश्वराच्या ठायी धूर्तपणा आहे. परमेश्वराच्या ज्ञानाप्रमाणे जो वागेल तोच स्वर्गराज्यास पात्र ठरेल. जेव्हा आपण परमेश्वराच्या वचनांना अनुसरतो तेव्हा आपण परमेश्वराचे मंदिर बनतो. पवित्र आत्मा आपणामध्ये वास करतो. हा ज्ञानाचा आत्मा, शहाणपणाचा आत्मा आपणास परिपूर्ण बनवेल. पण आपण जर या पवित्र आत्म्याचा स्वीकार केला नाही, तर आपल्याच ज्ञानात अडकून राहू व आपला नाश होईल.

शुभवर्तमान: मत्तय: ५: ३८- ४८

           मत्तय लिखित शुभवर्तमानात येशू शेजारीप्रिती व शत्रूप्रिती कशी करावी हे सांगत आहे. ‘डोळ्या बद्दल डोळा किंवा जशास तसे’ हयाला न्यायाचा नियम म्हणतात. निरपराधी लोकांच्या संरक्षणासाठी व गुन्ह्यापेक्षा अधिक सुड उगवता येऊ नये म्हणून हे नियम होते. देवाच्या राज्यात असणाऱ्यांनी आपल्या हक्कासाठी धडपडण्याची आवश्यकता नाही. त्यांनी नम्र व निस्वार्थी राहावे. शांत रहावे, अन्याय सहन करावा असे आज प्रभू शिकवितो. जे आपल्या लोकांपैकी आहेत त्यांच्यावर प्रिती करा व जे इस्रायलचे शत्रू आहेत त्यांचा द्वेष करा. कारण या द्वेषाने देव आमच्या शत्रूंचा न्याय करतो असे परुशी शिकवीत. परंतु प्रभू येशूने असे शिकविले की, ‘जे आपले शत्रू आहेत त्यांच्यावर प्रीती करून त्यांच्यावरील देवाची प्रिती प्रकट करा कारण देव त्यांच्यावर प्रिती करतो.’

बोधकथा:

          एकदा एका तरुणाचा आपल्या गावात खूप अपमान झाला होता. ख्रिस्ती असल्यामुळे त्याला आपल्या धर्मगुरूकडे जाणे उचित वाटले. पण त्याने मनाशी ठरवले होते कि, ‘ज्यांनी माझा अपमान केला, त्यांचा बदला मी नक्कीच घेणार’. त्याने सगळी हकीकत धर्मगुरूंना सांगितली. ते त्या तरुणास म्हणाले, ‘मित्रा, प्रथम आपल्या घरी जा.’ तरुणाने उत्तर दिले, ‘मी कसा जाऊ घरी सुडाची भावना माझ्या अंत:करणात उफाळून येत आहे’. ‘त्यामुळेच तू आता घरी गेले पाहिजे, अपमान हा मातीसारखा असतो.’ धर्मगुरू म्हणाले. तरुणाने उत्तर दिले, ‘हो मला ठाऊक आहे. त्यामुळेच मला ती घाण साफ करायची आहे.’ शेवटी धर्मगुरु म्हणाले, ‘मित्रा, एक गोष्ट अजून लक्षात घे. माती जेव्हा सुकून जाते तेव्हा सहजपणे साफ होते.’

मनन चिंतन:

“जेथे प्रेम दया शांती तेथे देवाची वस्ती.”

          आजच्या हया आधुनिक युगात दुसऱ्यावर रागावणे, चिडणे, एखाद्याचा तिरस्कार करणे फार सोपे झाले आहे. पण एखाद्यावर प्रेम करणे फार कठीण झाले आहे. परंतु आज ख्रिस्त आपल्याला एक नवीन आज्ञा देत आहे. तुमच्या शत्रूवर प्रेम करा व जे तुमचा छळ करतात त्यांच्यासाठी प्रार्थना करा.

            आजची तिन्ही वाचने आपण पडताळून पाहिली तर त्यामध्ये एक आपल्याला एक चड दिसून येते. पहिल्या वाचनात आपण ऐकले की, मोशे इस्राएली लोकांना परस्परावर प्रेम करण्यास सांगतो. सूड घेणे हा त्यांचा नियम होता व त्यांच्या त्या काळाची गरज होती. कारण त्यांना आपल्या कुटुंबाचे व आपल्या परिवाराचे संरक्षण करावे लागत असे. तरीही मोशे त्यांना परस्परावर प्रेम करण्यास व बंधू भावाने राहण्यास सांगत आहे.

          पुढे शुभवर्तमानात सुद्धा येशू आपल्याला आपल्या शत्रूवर प्रेम करावयास आज्ञा देत आहे. जसा आपला देव पवित्र व परिपूर्ण आहे त्याप्रमाणे बनण्यास तो आपल्याला आवाहन देत आहे. कारण देवाठायी आपण सर्वजण समान आहोत. देव सर्वांना समान लेखतो. तो सर्वांना सारखा पाऊस देतो.सर्वांना सारखाच सूर्यप्रकाश देतो. देव पापी व संत ह्यांत काही फरक करत नाही. मग जर देव आपल्या सर्वांना सारखे प्रेम देतो तर आपण ख्रिस्ती ह्या नात्याने सर्वांवर प्रेम करणे गरजेचे आहे. प्रेम हा ख्रिस्ती जीवनाचा एक अविभाज्य भाग आहे. ज्याच्या ठायी प्रेम नाही तो किंवा ती व्यक्ती ख्रिस्तीच नाही. कारण ख्रिस्त हा आपल्या प्रेमासाठी मनुष्य झाला व आपल्या प्रेमाखातीर मेला.

            संत पौल सुद्धा आज आपल्याला देवाचे पवित्र मंदिर बनण्याचे आमंत्रण देत आहे. बाप्तिस्म्या द्वारे व पवित्र पाण्याने आपण पवित्र झालो आहोत. परंतु ती पवित्रता टिकवणे व त्यात अधिक दृढ व सुदृढ बनणे गरजेचे आहे. मदर तेरेसा म्हणतात, “पवित्र जीवन जगणे हे फक्त थोड्या लोकांचे भाग्य नाही तर आपल्या सर्वांचेच काम आहे”. (“To be holy is not the privilege for some but duty for all” -Mother Theresa) जेव्हा आपण सर्वांवर प्रेम करून प्रेम भावनेने राहतो, आपल्या शत्रूवरही प्रेम करतो, तेव्हा आपण एक पवित्र जीवन जगत असतो. अर्थात आपल्या शत्रूवर प्रेम करणे व त्यांना क्षमा करणे इतके सोपे नाही. परंतु ख्रिस्ताने आपल्याला ते शिकविले आहे. क्रूसावरून येशूने आपल्या मारेकऱ्यांना क्षमा केली. जॉन पॉल दुसरे यांनी सुद्धा आपल्यावर गोळी झाडणार्‍या व्यक्तीला तुरुंगात जाऊन क्षमा केली. सिस्टर राणी मरिया ह्यांच्या कुटुंबियांनी सुद्धा त्यांच्या वैर्‍यांना क्षमा केली.

           आज आपणापुढे असंख्य लोकांची उदाहरणे आहेत, जे ख्रिस्ता प्रमाणे जीवन जगले व ख्रिस्ताच्या शिकवणुकीवर आधारीत जीवन जगले. आज तोच ख्रिस्त आपल्यालाही बोलावत आहे. जेव्हा आपण प्रेमाचे, दयेचे, क्षमेचे व शांतीची जीवन जगतो, तेव्हा आपण पवित्र बनतो व पवित्र आत्म्याचे मंदिर बनत असतो. आपण जेव्हा इतरांना त्यांच्या पापांची किंवा वाईट कर्मांची क्षमा करतो तेव्हा परमेश्वर आपल्यालाही आपल्या पापांची क्षमा देत असतो. कारण आपण आमच्या बापा ह्या प्रार्थनेमध्ये म्हणतो, ‘जसे आम्ही आमच्या अपराधांना क्षमा करतो तसे आम्हालाही आमच्या अपराधांची क्षमा कर’. तसेच आज आपल्याला आपल्या शत्रूसाठी प्रार्थना करण्यास सांगण्यात आले आहे. हया मिस्स्साबलीदानात आपण त्यांच्यासाठी प्रार्थना करूया व आपल्या स्वतःसाठी सुद्धा प्रार्थना करूया कि, त्या क्रूसावरील ख्रिस्ताप्रमाणे आपल्याला सुद्धा क्षमा व प्रेम करण्यासाठी लागणारी कृपाशक्ती परमेश्वराने बहाल करावी.

विश्वासू लोकांच्या प्रार्थना

प्रतिसाद: “हे प्रभू आम्हाला तुझ्यासारखे प्रेम व क्षमा करण्यास धैर्य दे.”

१. आपले पोप महाशय, बिशप, धर्मगुरू, धर्मबंधू व भगिनी ह्यांनी सतत ख्रिस्ताच्या प्रेमाची, क्षमेची शिकवण जगाला द्यावी म्हणून आपण प्रार्थना करू या.

२. धर्मगुरू, राज्यकर्ते, कलाकार, अभिनेते, व प्रशासकीय अधिकारी ह्यांनी ख्रिस्ताच्या शांतीचे साधन बनावे व ख्रिस्ताचा प्रेमाचा संदेश आपल्या शब्दाद्वारे व कृतीद्वारे जगजाहीर करावा म्हणून आपण प्रार्थना करू या.

३. आज जगभर लोकांच्या मनात जातीयतेचा वणवा पेटला आहे. एक-दुसऱ्या बद्दल तिरस्कार मनात बाळगला जात आहे. हा वणवा विझून त्यांच्या मनात प्रेम भावना वसावी म्हणून आपण प्रार्थना करू या.

४. जे तरुण-तरुणी देवापासून दूर गेलेले आहेत, त्यांना प्रभू प्रेमाचा स्पर्श होऊन येशू ख्रिस्त हाच खरा मार्ग, प्रकाश, व जीवन आहे हे सत्य त्यांनीस्वीकारावे म्हणून आपण प्रार्थना करू या.

५. आपण आपली दैनंदिन जीवन जगत असताना ख्रिस्ताचे उदाहरण समोर ठेवून आपण आपल्या अपराध्यांना क्षमा करावी व ख्रिस्ती धर्माची क्षमेची शिकवण आपण अंगीकारावी म्हणून प्रार्थना करू या.

६. थोडा वेळ शांत राहून आपल्या सामाजिक, कौटुंबिक, व वैयक्तिक हेतूंसाठी प्रार्थना करू या.

Reflection for the Homily of Sixth Sunday In Ordinary Time (16/02/2020) By Br. Lipton Patil 

सामान्य काळातील सहावा रविवार

दिनांक : १६/०२/२०२०

पहिले वाचन: बेनसिरा १५:१५-२०

दुसरे वाचन: १ करिंथकरांस २:६-१०

शुभवर्तमान: मत्तय ५:१७-३७

विषय: “जुने नियमशास्त्र व येशूची नवीन शिकवण.”

प्रस्तावना:

          आज आपण सामान्य काळातील सहाव्या आठवड्यात प्रवेश करीत आहोत. आजची उपासना जुने नियमशास्त्र व येशूची नवीन शिकवण ह्या विषयावर मनन चिंतन करायला आमंत्रण देत आहे. आजचे पहिले वाचन बेनसिराची बोधवचने मधून घेतलेले आहे. या वचनात मानवी स्वातंत्र्याचा उल्लेख केलेला आहे. देवाने प्रत्येकाला स्वातंत्र्याचा अधिकार दिलेला आहे, परंतु ह्या आपल्या स्वातंत्र्याचा उपयोग कशाप्रकारे करायचा हे मानवाकडे सोपवले आहे. दुसऱ्या वाचनात पौल करिंथकरांस पहिल्या पत्रात ख्रिस्ताच्या व जागतिक ज्ञानाची तुलना करतो. तर मत्तयलिखित शुभवर्तमानात खुद्द येशू ख्रिस्त जुन्या नियमशास्त्राबद्दल बोलून त्याची एक नवीन आज्ञा देत आहे. आपल्यामधील जे काही जुने आहे ते आपल्याला देवाकडे जाण्यास अडथळा आणतो; त्यावर मात करण्यासाठी आपल्याला परमेश्वराची कृपा, शक्ती व आशीर्वाद मिळून येशूच्या नवीन शिकवणीची भर आपल्यात पडावी म्हणून ह्या मिस्साबलिदानात विशेष प्रार्थना करूया.

सम्यक विवरण:

 पहिले वाचन: बेनसिरा १५:१५-२०

          आजचे वाचन बेनसिराच्या पुस्तकातील मानवी स्वातंत्र्य व जबाबदारी ह्या विभागातील आहे. देव आपल्याला जगण्याचे स्वातंत्र्य देतो, तसेच जीवनात योग्य ती निवड करण्यास प्रवृत्त करतो. आपल्यासमोर अग्नी व पाणी, जीवन व मरण, चांगले व वाईट ठेवलेले आहे. ह्यातील आपण काय निवडावे ह्याचे स्वातंत्र्य आपल्याला आहे. आपल्याला हे स्वातंत्र्य बहाल करून देव आपल्याला दुष्कृत्य करण्याची आज्ञा देत नाही, व तो पाप करण्याचा परवानाही देत नाही. तो फक्त आपल्याला पूर्णपणे जीवन जगण्याचे स्वातंत्र्य देतो, कोणती बाजू निवडायची हे आपल्या हातात आहे.

दुसरे वाचन: १ करिंथकरांस २:६-१०

          आपण केवळ सुवार्ताच नव्हे तर, देवाबद्दलचं ज्ञानही देतो असे पौल म्हणतो. हे ज्ञान फक्त ज्ञानवंत लोकांना सांगितले जाते. पौलाच्या काळातील लोकांच्या स्तुतीस पात्र ठरलेले नामांकित वक्ते परिपक्व हा शब्द स्वतःसाठी वापरीत. आपल्या अनुयायांना तसेच आम्ही करतो असा त्यांचा दावा होता. त्यांना नगरांचे, राज्याचे भावी सत्ताधीश, अधिकारी व्हायचे होते. आपले ज्ञान कसे नाही ते सांगताना पौलाच्या मतामध्ये बहुधा हाच विचार असावा. त्याचे ज्ञान ह्या युगाचे तर नाहीच, पण ह्या नाहीशा होणाऱ्या जगातील सत्ताधीशांचेही ते ज्ञान नाही. मग हे ज्ञान काय आहे ते त्याने नेमकेपणे सांगितले आहे. ते देवाचे गुढ ज्ञान आहे, ते पूर्वी गुप्त ठेवले होते पण आता प्रगट केले आहे. ते काळाच्या आरंभापूर्वीच आमच्या गौरवा करिता नेमलेले होते.

शुभवर्तमान: मत्तय ५:१७-३७

          नियमशास्त्र व संदेष्ट्यांचे ग्रंथ यांची परिपूर्ती आपल्यामध्ये झाली असे येशूने सांगितले आहे. पूर्ण करणे म्हणजे शास्त्रलेखात ज्याचा-ज्याचा निर्देश केला आहे ते-ते प्रत्यक्षात उतरवणे, करणे आणि येशूने आता नेमके तेच केले आहे. पण नियमशास्त्राची परिपूर्ती झाल्याने ते रद्द झाले असे होत नाही; ते तसेच सर्वधा अधिकारसंपन्न उरते व राहते आणि शिष्यांनी त्याचा पूर्णतः आदर केला पाहिजे. तथापि येशूमध्ये नियमशास्त्राची परिपूर्ती झाल्याने आता शिष्यांच्या दृष्टीने त्यांच्या कार्यावर कोणता फरक पडतो हा प्रश्न उरतो. येथे खून करू नको, व्याभिचार करू नको, ह्या आज्ञांचे केवळ शब्दशः पालन करणे पुरेसे नाही. त्यातून मूळ समस्या सुटत नाही. ह्या बाह्य कृत्यांच्या मागे द्वेष व कामवासणा ह्या मूलभूत प्रवृत्ती अंत:करणात घर करून बसल्या आहेत. अंत:करण योग्य नसेल तर त्यातून पापांचे फळ बाहेर पडण्यापूर्वीच ते सुधारण्यासाठी कठोर कृती केली पाहिजे. अनुवाद २४:१-४ ह्या वचनांचा शब्दशः आधार घेऊन सूटपत्र देण्यास मान्यता दिली होती. मात्र त्यासाठी योग्य त्या नमुन्यात सूटपत्र लिहिणे आवश्यक होते. पण येशूने येथे विवाहाचा शाश्‍वतपणा हा देवाचा मूळ हेतू आहे असे पुन्हा एकदा सांगितलं आहे. (३३-३७) वेगवेगळ्या शपथा वाहणे व त्यांचा कमी अधिक प्रभाव वा महत्त्व वगैरेची बारीक चिकित्सा व चर्चा येशू बाजूस ठेवतो. त्याऐवजी साध्या सत्यतेचा आग्रह धरतो. खरेपणाने चालणाऱ्यावर शपथ, आणभाक अगदी अनावश्यक ठरतात. घटस्पोटाच्या मुद्याप्रमाणे येथे ही येशूने नियमशास्त्राचे विधिनियम देवाच्या मूळ उद्देशाला डावलणार नाहीत ह्याची खबरदारी घेतली आहे. ते नियम मानवाच्या पाणीपणाला आळा घालण्यासाठी योजिले होते. नैतिक मानदंडाची उभारणी नियमशास्त्रातील सोयी-सवलतीच्या आधारे नव्हे, तर देवाच्या विधायक हेतूवर झाली पाहिजे.

बोधकथा:

          कँथोलिक मुलांसाठी असलेल्या एका वसतिगृहा मध्ये (Boys Hostel) प्रविण नावाचा एक मुलगा राहत होता. प्रवीण मुलांना अश्लील पुस्तके वाचायला देत असे. किंबहुना वाईट अपशब्द व वाईट गोष्टी करायला प्रवृत्त करत असे. अशामुळे वसतीगृहामधील वातावरण बिघडून गेले होते. मुलांमध्ये एक-मेकाबद्दल आदरभाव राहिला नव्हता. मोठ्या लोकांशी व्यवस्थितपणे बोलत नसत. असे हे प्रकरण चालू असताना वसतिगृह प्रभारी (Hostel In charge) ह्यांना कळून चुकले की, ह्या कँथोलिक मुलांसाठी वस्तीगृहामध्ये काहीतरी वाईट घडत आहे. तेव्हा प्रभारीने प्रवीणला बोलावून सांगितले की, तू ह्या कँथोलिक मुलांसाठी वस्तीगृहामध्ये राहतोस, तू सुद्धा एक कँथोलिक मुलगा आहेस. हे जे काही तू करतोस ते योग्य नाही. अश्लील पुस्तके वाचायला देण्यापेक्षा मुलांना बायबल वाचायला सांग, अपशब्द शिकवण्यापेक्षा ख्रिस्ती धर्माची शिकवण दे, म्हणजे तू सुद्धा ख्रिस्ताच्या वचनांना आदर देणार व दुसरे सुद्धा आदर देणार. इतकेच नव्हे तर तू सुद्धा ख्रिस्ताची सुवार्ता दुसऱ्यांना देणार ज्याप्रमाणे धर्मगुरू व धर्मभगिनी करतात.

मनन चिंतन:

          माझ्या श्रद्धावंतांनो, असे म्हणतात की; आपले मन हे विचारांची एक बँक आहे. ह्या बँकेत जे आपण जमा करतो, तेच बँकेतून आपल्याला काढता येते. मनात सकारात्मक की नकारात्मक विचार भरायचे हे आपल्यावर अवलंबून असते. सकारात्मक विचार मातीच सोनं करतात; तर नकारात्मक विचार सोन्याची माती करून टाकतात. आज आपण आपल्या देशात बघतो, खूप काही नवीन-नवीन नियमांची अंमलबजावणी केली जात आहे. जुने नियम रद्द करून नवीन नियम अमलात आणले जात आहेत. हे लोकांच्या कल्याणासाठी व हितासाठी केले जात आहे, असे म्हणतात. परंतु खरोखरच लोक ह्या नियमाबद्दल आनंदित आहेत का? ह्या नियमांतून लोकांचा काहीतरी उपयोग होतो का? अशाप्रकारचे विचार आपल्या मनात खेळ मांडतात. नवीन नियमांमुळे लोकांचे भले होते का? नाही. लोक दु:खी व निरागस झाले आहेत. कारण हे नियम जो माणूस काढतो, तो स्वतःच्या स्वार्थासाठी किंबहुना स्वतः मतलबी होऊन काढतो. आजच्या पहिल्या वाचनात सांगितल्याप्रमाणे मानवाला स्वातंत्र्य दिले आहे, परंतु ह्याचा अर्थ असा नाही की माणसाने आपल्या स्वातंत्र्याचा वापर कशाही प्रकारे करायचा. आपल्या स्वातंत्र्याने दुसऱ्यांचे हित झाले पाहिजे. जेव्हा आपण एखादा नियम काढतो, तेव्हा सर्वांचे कसे कल्याण होईल याचा विचार करून नियम काढले पाहिजेत. शाळेमध्ये नियम आहेत, ते मुलांच्या चांगल्यासाठी. रस्त्यावरती वाहन चालकांना नियम आहेत, जेणेकरून अपघात घडू नयेत. प्रत्येक शाखेमध्ये नियम आहेत. अशासाठी की, सर्वकाही व्यवस्थित व सुरळीत घडावं. मला जे वाटेल ते केल्यास नुकसान आपलेच होईल. शेवटी आपणच या सर्व गोष्टींना कारणीभूत ठरलो जातो.

          आज जर आपण ख्रिस्ताच्या शिकवणुकीकडे लक्ष दिले तर, आपल्याला खूप काही शिकता येते. ख्रिस्त सुद्धा नवीन शिकवणूक देतो. परंतु ख्रिस्ताची शिकवणूक कुणाला त्रासदायक नाही. त्यामुळे ख्रिस्ताला नवीन मोशे, नवीन शिकवणुकीचा मोशे म्हटले जाते. ख्रिस्त नियमशास्त्र व संदेष्ट्यांचे ग्रंथ रद्द करीत नाही; परंतु त्यांच्या आधारावर आपल्याला नवीन शिकवणूक देतो, जेणेकरून आपले सर्वांचे जीवन सुखमय होईल. शास्त्री व परुषी हे जुन्या रीतीने चालून लोकांचा छळ करीत असत. शास्त्री व परुषी ह्यांना नियम व्यवस्थित समजले नव्हते. ख्रिस्त नियमांची योग्यरीत्या शिकवणूक देतो. शुभवर्तमानात सांगितल्याप्रमाणे:

१. खून करू नकोस: आज आपण प्रत्येकजण खून करतो. चाकू, तरवार, बंदूक किंवा सुरा घेऊन नाही; तर आपल्या शब्दांनी, कृतीने, चेष्टा करून इतरांना जेव्हा आपण दुखवतो. सुऱ्याने खून केल्यास जखम लवकर भरून येते. परंतु आपल्या शब्दाने जेव्हा आपण इतरांना ठेच पोहोचवतो, किंवा इजा देतो ती इजा भरायला खूप वेळ लागतो. आज आपण आपल्या समाजात पाहत आहोत की कितीतरी लोकांचे एक-दुसऱ्यांबरोबर चांगले नाते नाही. सासु-सुनेबरोबर बोलत नाही. मुलगा आपल्या आई-वडिलांना तुच्छ लेखतो. भावा-भावामध्ये भांडण आहेत. खूप काही अशा गोष्टी घडत आहेत. असे संबंध असल्यास जेव्हा आपण प्रार्थना करतो, तेव्हा त्या प्रार्थनेला काही अर्थ उरत नाही. प्रार्थना करीत असताना आपली सर्वांची मने निर्मळ, स्वच्छ व पवित्र असली पाहिजेत. तरच आपली प्रार्थना देवाकडे पोहचली जाते.

२. व्याभिचार करू नकोस: आपले विचार हे नेहमी पवित्र असले पाहिजेत. देवाने पुरुष व स्त्री अशी आपली निर्मिती केली आहे. अशासाठी की आपण ख्रिस्ताचे कार्य पुढे नेऊ शकू. आपण समाजात बघतो की वेगवेगळ्या ठिकाणी स्त्रियांवर अन्याय व अत्याचार होत आहेत. का? कारण शेवटी माणूस स्वतःच्या हितासाठी दुसऱ्यांचा वापर करतो. कामवासना, अनैतिक विचार, नको असलेल्या गोष्टी मानवाला देवापासून दूर घेऊन जातात. आज कुटुंबात भांडण होतात. कारण पती-पत्नी एक दुसऱ्यांबरोबर विश्वासाने राहत नाहीत. बाहेर दुसऱ्या बरोबर वाईट संबंध ठेवतात व आपल्या संसाराची माती करून टाकतात.

३. घटस्पोट: आज समाजात खूप घटस्पोट होत आहेत. देऊळमाता घटस्पोटासाठी मदत करीत नाही. कारण, लग्न हे स्वर्गात लागले जाते व पृथ्वीवर साकारले जाते. ख्रिस्त स्वतः लग्नामधील केंद्रबिंदू असतो. लहानशा गोष्टीवरुन भांडणं होऊन घटस्फोट घ्यायला लोकं धाव घेतात. भांडण, गैरसमज हा होत असतो. यावर आपण मार्ग काढला पाहिजे. एकत्र येऊन गैरसमज दूर करायला पाहिजे. तरच जीवन सुखमय होईल. शुल्लक गोष्टींबद्दल तक्रार करीत बसलो तर, आपण कधीच पुढे जाऊ शकणार नाहीत.

४. खोटी शपथ वाहू नको: असे म्हणतात की एक खोटे लपवायला आपणाला शंभरवेळा खोटे बोलावे लागते. आजच्या शुभवर्तमानात आपणाला संगितले गेले आहे की, कशाबद्दल ही शप्पथ वाहु नको. जे काही असेल ते बोलून टाका. खरे ते खरे. खोटे ते खोटे. थोडा वेळ थोडा त्रास होईल. परंतु हा त्रास कायमचा नसतो. आपले कार्य करीत असताना खूप लोक अपवाद आणतील, आपल्याला खोटे ठरवतील, परंतु घाबरून जायचे नाही; कारण खऱ्याचाच नेहमी विजय होत असतो.

          माझ्या श्रद्धावंतांनो आजची उपासना आपल्याला खूप काही शिकवीत आहे. जर आपण ख्रिस्ताच्या शिकवणुकीप्रमाणे चाललो तर, आपल्याला कधीच अडचण येणार नाही. त्याच्या शिकवणुकीला आदर द्या, म्हणजे तुमचे जीवन सुखमय व आनंदित होईल.

विश्वासू लोकांच्या प्रार्थना:

प्रतिसाद: “हे प्रभो, आमची प्रार्थना ऐक.”

१. ख्रिस्ताची शिकवणूक जगाला देणारे आपले पोप साहेब, कार्डीनल्स, बिशप्स, धर्मगुरू-धर्मभगिनी, मिशनरी व प्रापंचिक ह्यांच्यावर ख्रिस्ताचा नेहमी आशीर्वाद राहावा व ख्रिस्ताची शिकवणूक जगाला देण्याचे कार्य जोमाने चालू राहावे म्हणून आपण प्रार्थना करू या.

२. कितीतरी लोक कोरोना व्हायरस व वेगवेगळ्या आजारांनी ग्रासलेले आहेत, अशा सर्व आजारी लोकांना परमेश्वराचा आरोग्यदायी स्पर्श होऊन त्यांची आजारातून सुटका व्हावी म्हणून आपण प्रार्थना करू या.

३. आपल्या देशामध्ये खूप ठिकाणी लोकांवर अन्याय व अत्याचार होत आहेत, अशा कारणाने मानव स्वातंत्र्यपणे जीवन जगायला घाबरत आहे, हा सर्व अन्याय व अत्याचार संपुष्टात यावा व प्रत्येक नागरिकाला मुक्तपणे जीवन जगता यावे म्हणून आपण प्रार्थना करू या.

४. लवकरच शालेय विद्यार्थ्यांच्या परीक्षा सुरु होत आहेत त्यानां परमेश्वराने ज्ञान, सुबुद्धी व मानसिक क्षमता द्यावी, तसेच त्याना चांगले स्वास्थ मिळावे व चांगला अभ्यास करून चांगल्या गुणांनी त्यांना यश मिळावे म्हणून आपण प्रार्थना करू या.

५. आपण आपल्या स्वतःसाठी पार्थना करू या, परमेश्वराच्या आज्ञेनुसार आपण आपले ख्रिस्ती जीवन इतरांच्या सेवेसाठी समर्पित करावे म्हणून प्रार्थना करू या.

६. थोडा वेळ शांत राहून आपण आपल्या सामाजिक, कौटुंबिक, व व्ययक्तिक हेतूंसाठी प्रार्थना करू या.

Reflections for the homily of the Fifth Sunday In Ordinary Time (09/02/2020) by Br. Godfrey Rodriques.

सामान्य काळातील पाचवा रविवार

दिनांक: ९/२/२०२०

पहिले वाचन: यशया ५८: ७-१०

दुसरे वाचन: करिंथकरांस पहिले पत्र २: १-५

शुभवर्तमान: मत्तय ५: १३-१६

  

विषय: “तुम्ही जगाचे मिठ व प्रकाश आहात.”

प्रस्तावना:

          आज आपण सामान्य काळातील पाचव्या आठवड्यात पदार्पण करत आहोत. आजची उपासना आपणा प्रत्येकाला ख्रिस्ती ह्या नात्याने चांगल्या कर्माद्वारे, सेवेद्वारे व प्रार्थनेद्वारे समाजामध्ये रुची व सौंदर्य निर्माण करण्यास व देवाचे राज्य प्रस्थापित करण्यासाठी बोलावत आहे.

          आजच्या पहिल्या वाचनात यशया संदेष्टा आपणास उपवासाचे महत्त्व पटवून देत आहे, तर आजच्या दुसऱ्या वाचनात संत पौल करिंथकरा बरोबर आपणा प्रत्येकास देवाच्या सामर्थ्यावर श्रद्धा ठेवण्यास बोलावत आहे. त्याचबरोबर आजच्या शुभवर्तमानात प्रभू येशू ख्रिस्त त्याच्या शिष्यांना व आपणास मिठाची व प्रकाशाची उपमा देऊन मिठाचे व प्रकाशाचे गुणधर्म अंगी बाळगण्यास आव्हान करीत आहे.

          देवावरील आपला विश्वास दृढ होण्यास, त्याचबरोबर मिठाचे व प्रकाशाचे गुणधर्म अंगी बाळगण्यास लागणारी कृपा व आशीर्वाद आपणास मिळावा म्हणून ह्या मिस्साबलीदानात प्रार्थना करू या.

सम्यक विवरण:

पहिले वाचन: यशया ५८: ७-१०

          यशया संदेष्टा हा समाजाची परीस्थिती पाहून भुकेल्यांस अन्न देण्यास व निराश्रीतांस निवारा देण्यास तसेच उपवास करून चांगली मुल्ये अंगी धारण करण्यास प्रोत्साहन देत आहे. त्याच्या प्रबोधनाने देवाचा गौरव आपल्या महत्कृत्यांच्या मार्गाने करण्यास व देवाचा प्रकाश सर्वत्र पसरविण्यास तो सांगत आहे.

दुसरे वाचन: करिंथकरांस पहिले पत्र २:१-५

          संत पौल करिंथकरांस बजावून सांगतो की, ख्रिस्ताची सुवार्ता देवाचे सामर्थ्य प्रकट करते. त्याच्यावर आपल्या विश्वासाची उभारणी करा. करिंथमधील लोक सुशिक्षित व तत्वज्ञानी वक्त्यांना फार मानणारे होते. जो वक्ता आपल्या बोलण्याने त्यांच्या मनावर परिणाम करी त्याचे तत्त्वज्ञान ते स्विकारीत. म्हणून करिंथकरांनी केवळ देवाच्या सामर्थ्यावर व येशू ख्रिस्ताच्या वधस्तंभावरील बलिदानावर विश्वास ठेवावा या हेतूने, पवित्र आत्म्याच्या सामर्थ्याने पौलाने लोकांची देवाच्या विश्वासावर उभारणी केली, ह्याचे विवेचन केलेले आपणास दिसून येते.

शुभवर्तमान: मत्तय ५:१३-१६

          समाजात होत असलेल्या अन्यायाला आळा घालण्यासाठी व आपल्या विचारांचे आचरण करण्यासाठी ख्रिस्त त्याच्या शिष्यांना तसेच त्याचा उपदेश ऐकण्यास हजर असलेल्यांस सल्ला देत आहे. आपण कोण आहोत? हे पटवून देत असताना ‘तुम्ही मिठ व प्रकाश आहात.’ अशी उपमा देऊन, मिठाचे व प्रकाशाचे गुणधर्म अंगी बागळण्यास, व आचरणात आणण्यास ख्रिस्त उपदेश देत आहे, आणि आपल्याला सदैव सत्कर्म करण्यास प्रवृत्त करत आहे.

बोधकथा:

          मुंबईच्या एका चाळीत एक अख्रिस्ती गरीब बाई दररोज दूध विकण्यासाठी जात असे. दूध विकत असता ती खुप थकत असे. दूध विकता-विकता जेव्हा ती शेवटच्या घरात येत असे, तेव्हा त्या शेवटच्या घरातील ख्रिस्ती बाई तिला स्मित हास्य देऊन तिला पिण्यास पाणी देत असे. त्या बाईच्या चेहऱ्यावरील स्मित हास्य पाहून व दिलेला पाणी पिऊन तिचा थकवा दूर होत असे. हे दररोज होत असे. कधी-कधी तर चाळीतील बाई त्या गरीब बाईला तांदूळ व डाळ सुद्धा देत असे. एके दिवशी त्या गरीब बाईने त्या ख्रिस्ती बाईला विचारले की, तुम्ही इतक्या प्रेमळ व चांगल्या का आहात? त्या प्रश्नाचे उत्तर न देता त्या ख्रिस्ती बाईने आत खोलीत जाऊन बायबलच्या नवीन कराराची एक प्रत आणून तिला देत म्हणाली, “मी न चुकता दररोज हे बायबल वाचते. यास्तव ह्या बायबल मध्ये जो ख्रिस्त आहे, तो मला इतका प्रेमळ बनवतो. इतक्यात त्या गरीब दूधवाल्या बाईने त्या ख्रिस्ती बाईस म्हटले, “मला देणार का तो ख्रिस्त? कारण जो ख्रिस्त तुम्हांला प्रेमळ बनवतो, तो त्या प्रेमाने माझ्या जीवनात आनंद भरत असतो. जणू माझे जीवन चविष्ट व सुखमय बनवत असतो.

मनन चिंतन:

          प्रत्येक ख्रिस्ती व्यक्तीचे आद्य कर्तव्य म्हणजे; (देवाचे) ख्रिस्ताचे राज्य प्रस्थापित करणे होय. हे राज्य दया, क्षमा, प्रेम, करुणा व शांतीने भरलेले राज्य आहे. आपण जेव्हा ह्या आद्यकर्तव्याचे तंतोतंत पालन करतो, तेव्हा आपण खरे ख्रिस्ती म्हणून, खरे ख्रिस्ताचे अनुयायी म्हणून जीवन जगत असतो. त्यातूनच आपण ख्रिस्ती आहोत ह्याची ओळख होत असते. दया, क्षमा, प्रेम, करुणा व शांती ह्या मूल्यांच्या आचरणाने आपण केवळ आपलेच नव्हे तर इतरांचे जीवन सुद्धा आनंदीत, सुखी-समाधानी करून प्रेमळ समाज निर्माण करू शकतो. ह्याची जाणीव ख्रिस्तास पूर्णपणे होती. ख्रिस्तास हे सुद्धा ठाऊक होते की, हे सर्व गुण आपल्या अंगी मूळताच आहेत म्हणून ह्या सर्व गुणांना मिठाची व प्रकाशाची उपमा देऊन उदाहरणाद्वारे व दाखल्याद्वारे आपणास देवाचे राज्य प्रस्थापित करण्यास म्हणजेच आपल्या आद्य कर्तव्यांचे पालन करण्यास ख्रिस्त बोलावत आहे.

          जर का पाच सेकंदांच्या हास्याने आपल छायाचित्र इतका छान येत असेल, तर विचार करा प्रत्येक क्षणाला आपण जर का हसत राहीलो, तर आपले जीवन व आपले आयुष्य किती सुंदर होईल. जर का छोटीशी मेणबत्ती अंधकाराला दूर सारू शकते, तर विचार करा आपल्या अं:तकरणात जो प्रकाश आहे, तो प्रकाश आपण जर का इतरांना दिला, तर त्यांचे जीवन किती सुखमय होऊ शकते. जर का चिमूटभर मीठ अन्नाची वा भोजनाची रुची वाढवत असेल, तर विचार करा, आपल्या अंगी असलेल्या मिठासारखे गुण इतरांसाठी वापरले, तर दुसऱ्यांचे जीवन किती चविष्ट बनू शकते. हे सर्व गुण मुळातच आपल्या अंगी असतात, गरज आहे ती फक्त त्या गुणांना ओळखून घेण्याची. म्हणूनच ख्रिस्त आज आपणास आवर्जून सांगत आहे की, आपल्या अंगी असलेल्या मिठाच्या गुणांची, चांगल्या मूल्यांची व चांगल्या विचारांची ओळख करून घेऊया. ते गुण, ती मुल्ये व ते विचार आचरणात आणू या. समाजामध्ये, मानवजातीमध्ये रुची व सौंदर्य निर्माण करून, स्वर्गराज्य प्रस्थापित करू या.

          ख्रिस्ताने शिकवलेली मुल्ये व शिकवण आपण जर का अंगीकारण्यास तयार नसाल, तर आपली ख्रिस्ती श्रद्धा व्यर्थ आहे. ख्रिस्ती म्हणून स्वतःची ओळख ढोंगीपणाची आहे. कारण ख्रिस्ताची मुल्ये आपले खरे ओळखपत्र आहे.

विश्वासू लोकांच्या प्रार्थना:

प्रतिसाद: “हे प्रभू तुझा प्रकाश जगभर पसरविण्यास आम्हांला सहाय्य कर.”

१. आपल्या ख्रिस्तसभेची धुरा वाहणारे आपले पोप महाशय, बिशप, कार्डीनल्स, धर्मगुरू, व्रतस्थ व सर्व प्रापंचिक ह्यांनी ख्रिस्ताची मुल्ये व खरी शिकवण संपूर्ण ख्रिस्ती सभेस द्यावी व लोकांचे जीवन चविष्ट तसेच प्रार्थनामय बनवावे म्हणून प्रार्थना करूया.

२. आज इथे हजर असलेल्या आपल्या प्रत्येकाला ख्रिस्ताच्या वचनांची व शिकवणुकीची खरी ओळख व्हावी तसेच आपण इतरांसाठी ख्रिस्ताचे खरे साक्षीदार बनावे म्हणून प्रार्थना करू या.

३. हे प्रभू तू म्हणतो, “पीक फार आहे, परंतु कामकरी थोडे आहेत.” म्हणून तुझ्या मळ्यात काम करण्यासाठी अनेक तरुण-तरुणींनी स्व:खुशीने पुढे यावे व आई-वडिलांनी त्यांच्या ह्या निर्णयाला पाठींबा व प्रोत्साहन द्यावे म्हणून आपण प्रार्थना करूया.

४. पवित्र शास्त्राला अनुसरून देऊळमातेच्या शिकवणीप्रमाणे आम्ही खरे ख्रिस्ती जीवन जगावे. आई-वडिलांचा सन्मान, आजारी भाऊ-बहिणींची सेवा, शेजारप्रीती, रंजल्या गांजल्यांना मदत अशी सेवादायी कृत्ये आपल्या हातून घडावीत म्हणून आपण प्रार्थना करूया.

५. जे कामा-धंद्याच्या शोधात आहेत, जे आजारी आहेत, व्यसनाधीन आहेत, ज्यांचे मानसिक संतुलन बिघडलेले आहे, ज्यांच्या मनात आत्महत्येचे विचार येतात, जे अनाथ आहेत व ज्या जोडप्यांना लेकरे नाहीत, अशा सर्व लोकांना देवाने भरपूर असा आशीर्वाद द्यावा आणि सतत त्यांच्या पाठीशी राहावे म्हणून आपण प्रार्थना करूया.

६. थोडा वेळ शांत राहून आपल्या वैयक्तिक व सामाजिक गरजा प्रभूसमोर ठेवूया.